1 op 3 scholen mist de norm voor gymles op de basisschool

Gymles op de basisschool is sinds schooljaar 2023/2024 wettelijk verplicht: twee uur per week, in de praktijk minimaal twee keer 45 minuten per leerling. Toch haalt ongeveer een derde van de basisscholen die norm niet, blijkt uit onderzoek van het Mulier Instituut. Scholen wijzen daarbij vooral naar een tekort aan zaalruimte en een lesrooster dat al tot de rand gevuld is.

Tegen die achtergrond kwamen de vakdocenten gym uit het Amstelveense basisonderwijs op dinsdag 11 augustus bij elkaar bij AmstelveenSport. Het was de aftrap van het nieuwe schooljaar, met drie doelen: collega's ontmoeten, kennis uitwisselen en ideeën opdoen. Wethouder sport Floor Gordon schoof aan, net als Heleen van Ketwich Verschuur, directeur van AmstelveenSport.

Krista Mol, coördinator scholen, en Babiche Roof, manager Sportservice en verantwoordelijk voor JOGG, namen de docenten mee door het schoolaanbod van de organisatie. Dat klinkt als een ochtend voor professionals onder elkaar, maar wat daar wordt afgesproken landt een paar weken later gewoon in de week van je kind. Vandaar dat het meer is dan een netwerkborrel met koffie.

Wat er in Amstelveen op tafel lag

De rode draad was praktisch: hoe krijg je kinderen meer in beweging tijdens de hele schooldag, niet alleen tijdens dat ene gymuur. De dynamische schooldag kwam voorbij als voorbeeld — afwisseling tussen zittend leren en actief bewegen. Gordon benadrukte wat sport doet voor de lichamelijke én mentale ontwikkeling van kinderen, en dat bewegen na groep 8 niet mag stoppen.

Waarom gymles op de basisschool zo vaak knelt

De wet is duidelijk, de uitvoering veel minder. Twee derde van de scholen redt het wel, maar dat laatste derde loopt vast op twee heel concrete dingen. Geen van beide is op te lossen door een school die simpelweg beter haar best doet.

Te weinig zaal, te vol rooster

Een gymzaal deel je met andere scholen, sportverenigingen en soms met de buurgemeente. Wie geen eigen zaal heeft, is afhankelijk van beschikbare blokken en van reistijd heen en terug. Bij twee lessen per week per groep loopt dat hard op. Daar komt bij dat rekenen, taal en burgerschap ook allemaal hun uren opeisen in hetzelfde rooster.

Niet elke groep krijgt een vakleerkracht

De inzet van vakleerkrachten is de afgelopen jaren flink gegroeid, maar bij ruim de helft van de scholen staat in groep 1-2 nog uitsluitend de eigen leerkracht voor de klas tijdens gym. In groep 3 tot en met 8 geldt dat voor ongeveer een kwart. Precies daarom telt een bijeenkomst zoals die in Amstelveen: de vakdocenten die er wél zijn, houden elkaar scherp.

Wat een dynamische schooldag echt inhoudt

Het idee is niet dat er extra gymuren bij komen. Het is dat de zit-uren worden opgebroken. Denk aan korte beweegmomenten tussen twee vakken, instructie waarbij kinderen staan of lopen, een rekenles op het schoolplein, en pauzes die actief worden ingericht in plaats van vrijgelaten. Het kost geen extra zaal en geen extra vakleerkracht — dat is precies de aantrekkingskracht ervan.

Wat de beweegcijfers laten zien

De landelijke richtlijn is minstens een uur per dag matig intensief bewegen voor kinderen. Volgens cijfers van CBS en RIVM haalde in 2025 zo'n 60 procent van de kinderen van 4 tot en met 11 jaar dat. Bij jongeren van 12 tot en met 17 zakt het naar 41 procent. Dat gat van bijna twintig procentpunt valt vrijwel samen met de overstap naar de middelbare school.

Daarmee krijgt Gordons opmerking over doorgaan na groep 8 gewicht. De basisschool is niet waar het misgaat — daar bewegen kinderen relatief het meest. Het probleem begint zodra die vaste twee uur per week uit het rooster verdwijnt en er geen vereniging of vaste sportgewoonte voor in de plaats komt.

Waar je als ouder dit jaar op kunt letten

Je hoeft geen onderzoeksrapport te lezen om te zien hoe je eigen school ervoor staat. Drie dingen zijn zo te controleren, en ze zeggen samen genoeg.

• Hoeveel keer per week staat gym in het rooster van je kind, en hoe lang duurt zo'n les echt na aftrek van reistijd en omkleden?
• Geeft een vakleerkracht de les, of de eigen groepsleerkracht?
• Doet de school iets met bewegen buiten het gymuur — actieve pauzes, beweegmomenten, buiten lesgeven?

Valt daar iets tegen, dan is de schoolgids of de medezeggenschapsraad het juiste adres, niet de vakdocent zelf. Die zit meestal net zo klem in het rooster als jij denkt. In Amstelveen loopt daarnaast het schoolaanbod van AmstelveenSport, met naschoolse activiteiten en vakantieprogramma's; daar is meestal ruimte waar het rooster die niet heeft.

Kijk de komende weken vooral naar het definitieve rooster dat je school rondstuurt. Daarin staat zwart op wit of die twee uur er zijn. En als je kind straks naar de brugklas gaat, is dit het moment om alvast een club of vaste sportafspraak te regelen — want dat is precies waar de cijfers laten zien dat het scheef gaat lopen.