Na vijf jaar mag je het Windows 11 startmenu zelf indelen

Het Windows 11 startmenu wordt na bijna vijf jaar eindelijk iets wat je zelf mag inrichten. Microsoft test in de Insider-builds schakelaars waarmee je losse onderdelen van het menu gewoon uitzet: de rij vastgezette apps, de lijst met alle programma's, en het blok met recente bestanden. Ook kies je voortaan zelf of het menu klein of groot is, in plaats van de vaste maat die je nu krijgt opgelegd.

De grootste stap kwam op 29 mei 2026, met testversie 26300.8553. Daarin verscheen een vernieuwde instellingenpagina voor het menu, de keuze tussen klein, groot en automatisch, en een privacyknop die je naam en profielfoto verbergt — handig als je je scherm deelt in een vergadering. Twee weken eerder dook in build 26300.8493 al iets op waar gebruikers sinds 2021 om vragen: een taakbalk die weer naar elke schermrand mag.

Waarom dit jou raakt: deze wijzigingen zijn doorgeschoven naar het bètakanaal, waar ze eind juli in build 26220.8925 zaten. Dat betekent meestal dat ze meegaan met de grote najaarsupdate, versie 26H2. In Nederland draait volgens cijfers van StatCounter inmiddels rond de zeventig procent van de pc's op Windows 11, en met het aflopen van de extra beveiligingsupdates voor Windows 10 op 13 oktober 2026 komt de rest er snel bij.

Wat verandert er aan het Windows 11 startmenu?

De kern is simpel: elk blok krijgt zijn eigen aan-uitknop. Het deel met aanbevelingen heet in de testversies niet langer "Aanbevolen" maar "Recent", en Microsoft splitst bestandssuggesties van systeemsuggesties. Wie het menu wil terugbrengen tot een kale appstarter, kan dat nu zonder registerhacks of externe tools. Concreet zie je in de instellingen deze opties opduiken:

• Vastgezette apps, Recent en Alle apps los aan of uit zetten
• Menuformaat: klein, groot of automatisch (de standaard)
• Naam en profielfoto verbergen onderin het menu
• Een opnieuw ingedeelde instellingenpagina voor het menu zelf

Wat er níét gebeurt: de voorgeïnstalleerde apps en promoties verdwijnen niet uit Windows zelf. Je krijgt gereedschap om ze weg te stoppen, niet om ze te verwijderen. Sinds 25H2 kun je overigens wel een reeks standaardapps echt deïnstalleren, waaronder Camera, Kladblok, Xbox, Geluidsrecorder, Terminal en Rekenmachine.

De taakbalk mag weer naar de rand die jij wilt

Dit is voor veel mensen het echte nieuws. Windows 11 haalde bij de lancering in oktober 2021 de mogelijkheid weg om de taakbalk te verplaatsen — een functie die sinds Windows 95 bestond. De kritiek daarop is nooit weggeëbd, en in 26H2 komt hij terug, inclusief een live voorbeeld voordat je de wijziging bevestigt.

Boven, links of rechts — en een maatje kleiner

Je kiest straks alle vier de schermranden. Daarnaast komt er een compacte taakbalk met kleinere pictogrammen, wat vooral scheelt op laptops van 13 of 14 inch. Op een breed 21:9-scherm is een verticale balk links praktischer: je wint verticale ruimte in documenten en browsertabbladen, precies waar die ruimte schaars is.

Wat je inlevert bij een verticale balk

Perfect is het niet. Bij een verticale plaatsing toont de klok het jaartal verkort en verdwijnt de optie om seconden te tonen, meldt gHacks op basis van de testbuilds. Wie de klok gebruikt om precies te timen, blijft dus voorlopig beter onderaan zitten. Voor de meeste gebruikers is dat een kleine prijs.

Zoeken vindt nu ook halve woorden

De zoekfunctie krijgt de grondigste opknapbeurt in jaren. Zoeken op een deel van een woord werkt eindelijk: typ "april" en een bestand met de naam "VergaderNotitiesApril" komt naar boven. Resultaten verschijnen al vanaf twee getypte letters, lokale bestanden staan voortaan bóven web- en Storeresultaten, en typefouten worden beter opgevangen. De startpagina van zoeken zet je recente zoekopdrachten vooraan.

Klinkt bescheiden, maar het adresseert de grootste ergernis: dat je op je eigen pc zoekt en een Bing-resultaat terugkrijgt. Zelfs het zoekvak werd vier pixels hoger — een detail dat laat zien hoe fijnmazig Microsoft nu naar deze schermen kijkt.

Waarom Microsoft dit uitgerekend nu doet

De timing is geen toeval. Windows 11 heeft in Nederland de meerderheid, maar die is grotendeels afgedwongen: Windows 10 viel uit de ondersteuning, niet omdat mensen enthousiast werden. In augustus 2025 stonden beide versies hier nog vrijwel gelijk, rond 48 procent elk. Wereldwijd zat Windows 10 in juni 2026 nog altijd op ruim 28 procent — tientallen miljoenen mensen die liever bleven zitten.

Tegelijk is er een hele hobbycultuur ontstaan rond het strippen van Windows, met scripts die bundelapps en meldingen weghalen. Dat je zulke tools nodig hebt, is een oordeel op zich. Het teruggeven van instellingen aan het Windows 11 startmenu is dan ook goedkoper goodwill kopen dan een echte koerswijziging: geen enkele knop haalt Copilot, Microsoft 365 of de Store van je bureaublad.

Wanneer staat dit op jouw pc?

Microsoft heeft geen datum bevestigd; 26H2 wordt dit najaar verwacht en rolt daarna in golven uit. Heb je haast, dan kun je meedoen via het bètakanaal van het Windows Insider Program. Doe dat wel op een reserve-pc, en pas op met de tussenversie 26H1: teruggaan naar je vorige versie vereist een volledige herinstallatie van Windows.

Zit je nog op Windows 10, dan is 13 oktober 2026 de datum die telt — daarna stoppen ook de verlengde beveiligingsupdates. Controleer via Instellingen welke versie je draait, kijk of je pc aan de eisen van Windows 11 voldoet, en wacht met upgraden tot 26H2 er is als je toch al moet overstappen. Dan krijg je meteen het startmenu dat je zelf mag opruimen.