Waarom filmen ze sciencefiction in een Alkmaarse atoombunker

Een voormalige Alkmaarse atoombunker is het decor geworden van een nieuwe sciencefictionfilm, meldt het Noordhollands Dagblad. De ruimte wordt in dat bericht omschreven als een perfecte plek voor een verhaal dat zich in een dystopische wereld afspeelt. Dat klinkt als de vondst van een handige locatiescout. In werkelijkheid is het vooral een herinnering, want zulke ruimtes zijn ooit doodserieus gebouwd.

Daar zit het echte verhaal. Alkmaar heeft niet één bunker, maar een handvol. Onder de aanbouw van het stadhuis aan de Breedstraat ligt een noodbestuurspost uit 1970: een commandokamer, slaapplekken, luchtfilters en een eigen noodstroomvoorziening. Bedoeld voor een kort verblijf van een klein gezelschap — de schattingen in de bronnen lopen uiteen van zes tot vijftien personen. Er loopt een vluchtgang van zo'n tien meter naar buiten, voor het geval puin de ingang zou blokkeren.

Die vluchtgang vertelt je alles over de gedachte erachter. Iemand heeft ooit uitgerekend hoeveel beton er boven het stadhuis kon instorten, en hoe de burgemeester dan alsnog naar buiten zou komen. Dat een filmploeg zo'n ruimte nu gebruikt om een verzonnen ondergang te verbeelden, is een merkwaardige cirkel. De set hoeft nauwelijks te worden aangekleed.

Wat er bekend is over de Alkmaarse atoombunker

Over de film in de Alkmaarse atoombunker is publiek weinig hards te vinden. Het Noordhollands Dagblad houdt het verhaal achter een betaalmuur, en in de gangbare filmdatabases duikt er nog geen titel op. Zoek je op 'Bunker' plus 2026, dan kom je uit bij een compleet andere productie: de psychologische thriller van Florian Zeller met Penélope Cruz en Javier Bardem, opgenomen in Madrid en Londen. Dat is niet deze film.

Perfecte locatie voor film in dystopische wereld.

Ook welke bunker precies is gebruikt, blijkt niet uit de vrij toegankelijke berichtgeving. Dat is minder gek dan het lijkt: deze objecten staan zelden aangegeven met een bordje langs de weg. Ze zitten onder een stadhuis, onder een telefooncentrale, onder een parkeerplaats. Flessenpost uit Alkmaar kwam bij een inventarisatie op vijf stuks onder de stad.

Hoe Alkmaar aan zijn schuilkelders kwam

De bunkers zijn geen lokaal initiatief van een zenuwachtige wethouder geweest. Ze horen bij een landelijk programma dat mede onder druk van de NAVO tot stand kwam, in de jaren dat een kernoorlog in Europa gewoon als scenario op papier stond.

1961: de minister schrijft de burgemeesters aan

In 1961 stuurde de minister van Binnenlandse Zaken richtlijnen naar de burgemeesters over de vraag hoe je een stad bestuurt onder radioactieve neerslag. Niet als denkoefening, maar als beleid. Gemeenten moesten een plek hebben waar het gezag door kon werken terwijl de rest van de stad schuilde of wegtrok.

1968: de raad zegt ja tijdens een verbouwing

Alkmaar besloot in 1968 tot de bouw, handig meegenomen in een uitbreiding van het stadhuis. Zo ging het vaker: de bunker verdween in de fundering van een project dat toch al liep, waardoor er nauwelijks openbare discussie over ontstond. De kosten losten op in een veel grotere begroting.

1970: commandokamer, luchtfilters, vluchtgang

Twee jaar later was de noodbestuurspost klaar. Hij deed ook dienst als commandopost van de Bescherming Bevolking, de organisatie die burgers moest voorbereiden op een aanval. De ruimte bestaat nog. Meubilair en apparatuur zijn eruit gehaald, waardoor je nu vooral kale wanden, zware deuren en doorvoeren ziet — precies wat een cameraploeg zoekt.

Waarom beton uit de Koude Oorlog zo filmisch is

Voor een sciencefictionfilm is dit goedkoop goud. Een leeggeruimde bunker levert je zware deuren, lage plafonds, buizen langs het dak en licht dat nergens vandaan lijkt te komen. Een studioset die dat nabootst kost al snel tonnen; hier huur je de echte ruimte. Bovendien klopt de akoestiek, en dat hoor je in de bioscoop meteen.

Er zit een keerzijde aan. Zulke ruimtes zijn krap, warm en slecht geventileerd zodra je er lampen en een ploeg in zet. Draaidagen duren er korter en het aantal mensen dat tegelijk naar binnen kan, is laag. Dat werkt door in het schema, en dus in de begroting.

Filmen in Alkmaar gaat niet altijd goed

Alkmaar komt vaker in beeld. Het Waagplein diende als set voor de speelfilm 'Dochters', waarbij Amsterdam en Rotterdam volgens Streekstad Centraal snel afvielen als alternatief. De historische kern is compact, herkenbaar en relatief eenvoudig af te sluiten voor publiek.

Soepel loopt het niet altijd. NH Nieuws berichtte eerder dat de gemeente Alkmaar een kort geding won, waarna de opnames van een grote Nederlandse filmproductie niet doorgingen. Wie in de openbare ruimte draait, heeft vergunningen, verzekeringen en een meewerkende gemeente nodig. Een ruimte onder de grond omzeilt een flink deel van dat gedoe.

Kun je zelf een bunker van binnen zien?

Niet zomaar. Streekstad Centraal meldde eerder dat de Alkmaarse atoombunkers en schuilkelders niet meer in werkende staat verkeren; filters, deuren en installaties zijn na de Koude Oorlog niet onderhouden. Als schuilplaats stellen ze dus niets meer voor, ook niet in theorie. Toegang loopt via de eigenaar of via incidentele openstellingen.

Let de komende maanden op drie dingen: de aankondiging van titel, cast en releasedatum van de film in de Alkmaarse atoombunker, de programmering van de Nederlandse filmfestivals dit najaar, en het boek 'Schuilen voor de atoombom in Alkmaar', dat sinds 19 mei 2026 verkrijgbaar is over dit erfgoed. Zet verder een herinnering voor Open Monumentendag in september — dat is doorgaans het enige moment waarop zo'n ruimte echt opengaat voor bezoekers.