Een oude doos hergebruiken botst met de nieuwe verpakkingsregels

De nieuwe verpakkingsregels van de Europese Unie gelden sinds woensdag 12 augustus, en de eerste reactie uit het mkb is vooral verbazing. Vanaf die dag mag een verpakking alleen nog op de Europese markt komen als er een geldige EU-conformiteitsverklaring bij hoort. Dat is papierwerk waarmee de fabrikant of importeur aantoont dat de doos, het zakje of het bakje voldoet aan de eisen.

Voor wie zijn spullen in een gebruikte doos verstuurt, wringt dat meteen. Bij zo'n doos hoort geen dossier, en de winkelier die hem opnieuw gebruikt kan dus niets laten zien. In EenVandaag vertelde antiekhandelaar Jeroen Maasdam dat hij daardoor nieuw verpakkingsmateriaal moet kopen in plaats van hergebruiken. Precies het omgekeerde van wat hij duurzaam vindt.

De regelgeving heet de PPWR, de Europese verordening voor verpakkingen en verpakkingsafval. Die trad al op 11 februari 2025 in werking, maar de verplichtingen komen gefaseerd. 12 augustus was de eerste echte deadline; de rest van het pakket rolt uit richting 2030 en 2035. Alles wat je nu inkoopt, koop je dus in een systeem dat nog jaren blijft veranderen.

Wat er sinds 12 augustus echt moet

Vier dingen zijn nu al van kracht, aldus de KVK. Verpakkingen die direct met voedsel in aanraking komen — pizzadozen, bekers, bakjes — mogen geen PFAS meer bevatten boven een bepaalde grens. Er moet een EU-conformiteitsverklaring beschikbaar zijn. Op de verpakking hoort een identificatienummer plus naam en adres van fabrikant of importeur, eventueel via een QR-code. En je moet controleren of je leverancier dat allemaal levert.

Daar komt volgens VRT NWS nog een reeks verboden bij op producten die je dagelijks ziet: sachets, kleine flesjes shampoo in hotels en dunne plastic zakjes voor los fruit en groente onder de 1,5 kilo. Vanaf 12 februari 2027 moeten afhaalzaken klanten toestaan hun eigen bakje mee te nemen.

Waarom die tweedehands doos ineens lastig is

De verordening verbiedt hergebruik niet met zoveel woorden. Het knelpunt zit in de bewijslast: wie een verpakking op de markt brengt, moet de papieren erbij kunnen leveren. Bij een doos die je van je groothandel kreeg en nog één keer gebruikt, ontbreekt die keten. Voorlichtingssites van KVK en RVO gaan er niet expliciet op in, en juist dat gat voedt de onzekerheid.

Ik ben heel erg voor duurzaamheid, maar dit gaat de verkeerde kant op.

Ook Hester Klein Lankhorst, bestuursvoorzitter van verpakkingsorganisatie Verpact, is kritisch. Tegenover EenVandaag noemt ze het doel goed, maar zegt ze dat Europa dit beleid van achter een bureau heeft bedacht en dat er meer ruimte moet komen voor kleine bedrijven.

Wat de nieuwe verpakkingsregels van jou vragen

De praktische kant valt mee als je het in stukken hakt. Voor de meeste kleine ondernemers gaat het om drie acties, niet om een verbouwing van je bedrijf.

Vraag de papieren op bij je leverancier

Je hoeft de conformiteitsverklaring meestal niet zelf op te stellen; je moet hem kunnen laten zien. Mail je dozen- en foliesleverancier dus om de EU-conformiteitsverklaring en de etiketgegevens, en bewaar die digitaal. Handhaving ligt in Nederland bij de Inspectie Leefomgeving en Transport. Een controleur die niets aantreft, is een probleem dat je met een mapje voorkomt.

Kijk of je onder de micro-grens valt

Bedrijven met minder dan tien medewerkers en minder dan 2 miljoen euro omzet krijgen volgens de KVK lichtere eisen. Gebruik je per jaar minder dan 1.000 kilo verpakking, dan versoepelen de hergebruikregels verder. Reken dat één keer uit — voor een webshop die een paar duizend pakketten per jaar verstuurt, scheelt het aanzienlijk in wat je moet aantonen.

Zet 2028 en 2030 alvast in je agenda

Vanaf 2028 gaat de afvalbijdrage voor álle bedrijven gelden; nu betaal je pas boven 50.000 kilo per jaar. In 2030 mag maximaal de helft van een verzenddoos lege ruimte zijn en komen er eisen aan gerecycled plastic. Brancheorganisaties wijzen erop dat dan ook 40 procent van de transportverpakking binnen de EU herbruikbaar moet zijn, met een uitzondering voor kartonnen dozen.

De regels gelden, de uitleg nog niet

Het echte probleem is de volgorde. Veel uitvoeringsbesluiten van de Europese Commissie zijn nog niet gepubliceerd, terwijl de eerste verplichtingen al lopen. VRT NWS sprak ondernemersorganisaties in België die het startschot noemen van een traject dat zich pas de komende jaren uitrolt, en die melden dat bedrijven ten einde raad zijn. Ook onduidelijk: in welk EU-land je je moet registreren als je daarheen verstuurt, en wat dat kost.

Die combinatie kennen we van de eerdere verpakkingsronde. Ondernemers die producten naar meerdere landen sturen, kregen toen te maken met per land verschillende registraties en tarieven. De PPWR moest dat juist gelijktrekken met één verordening voor alle 27 lidstaten. Dat kan op termijn goedkoper uitpakken, maar in het overgangsjaar betaal je vooral de rekening van de onzekerheid.

Doe daarom deze week één ding: mail je verpakkingsleverancier om de conformiteitsverklaring en bewaar het antwoord. Weeg daarna of je onder de micro-drempel valt, en houd de publicatie van de Europese uitvoeringsbesluiten in de gaten — daarin staat straks pas of dat stapeltje gebruikte dozen achterin je magazijn de deur uit mag.