Sloop van Silverpoint: de architect wil het gebouw redden

De sloop van Silverpoint in Hilversum krijgt weerstand uit een hoek waar je die niet verwacht: bij het architectenbureau dat het gebouw ooit zelf tekende. ZZDP zag het zilvergrijze complex aan de Schapenkamp in de jaren negentig verrijzen als visitekaartje van de mediastad. Nu ligt er een vergunning om het tegen de vlakte te gooien, en het bureau probeert dat alsnog te keren.

Op die plek moet een woongebouw komen van ruim acht bouwlagen met 145 appartementen in het middenhuursegment. Ontwikkelaar Royal Properties kreeg daarvoor in het najaar van 2021 groen licht. Wethouder Floris Voorink hield destijds vol dat het plan binnen het bestemmingsplan paste en aan de geldende normen voldeed. Daarmee was de discussie formeel afgelopen.

Alleen: bijna vijf jaar later staat Silverpoint er nog altijd. In het pand zitten nog steeds winkels — onder meer Hoogvliet, Wibra en Trekpleister — met daarboven vijf lagen kantoor en vier parkeerdekken die aan Q-Park zijn verhuurd. Voor wie in het centrum van Hilversum boodschappen doet of zijn auto kwijt moet, is dit dus geen abstract architectuurdebat.

Wie tekende Silverpoint, en wat zit erin?

Volgens de architectuurdocumentatie over het pand dateert het uit 1998 en kwam het van de tekentafel van Peter de Clerq Zubli, bij het bureau dat toen nog ZZ&P heette en tegenwoordig als ZZDP door het leven gaat. Bescheiden is het niet: winkelpassage onderin, kantoren erboven, parkeren erin, pal naast het station. Juist dat stapelen van functies gold destijds als vooruitstrevend.

Waarom de gemeente de sloop van Silverpoint niet tegenhoudt

De gemeente concludeerde eerder al dat ze simpelweg geen instrument in handen heeft. Silverpoint is geen rijks- of gemeentelijk monument en is nooit aangewezen als waardevolle architectuur. Het pand is particulier bezit, dus de gemeente kan de eigenaar niet dwingen tot bouwhistorisch onderzoek. Wil de eigenaar slopen en past het nieuwe plan in de regels, dan is er geen juridische grond om nee te zeggen.

Dat lag politiek gevoelig. PvdA en Democraten Hilversum noemden het gebouw beeldbepalend en karaktervol en wezen op de verwantschap met Duikers Hotel Gooiland. Zij opperden een gemengde herbestemming: een debatcentrum, mediakantoren, creatieve bedrijven, een café en woningen onder één dak. Die variant haalde het niet; de vergunning ging er ondanks de kritische vragen doorheen.

Het plan dat ZZDP zelf op tafel legde

ZZDP maakte een schets van hoe Silverpoint eruit zou kunnen zien zonder sloopkogel: twee bouwlagen erbovenop, en zo alsnog een flink aantal woningen toevoegen. Het bureau kan dat aannemelijk maken met eigen werk in de regio, zoals H-Park aan de Oude Amersfoortseweg — een bestaand kantoorgebouw dat is omgebouwd in plaats van afgebroken.

Dan breek je dit af voor een bakstenen klomp.

Die uitspraak, opgetekend door De Gooi- en Eemlander, raakt de kern van het bezwaar. Het gaat het bureau niet alleen om de woningen, maar om wat ervoor terugkomt: een gesloten baksteenvolume op een plek die nu juist glas, lucht en een herkenbaar silhouet heeft.

Wat er nog kan veranderen

De vergunning is onherroepelijk, maar dat betekent niet dat elke deur dicht is. Drie sporen bepalen wat er de komende maanden gebeurt.

Alsnog een gemeentelijke monumentenstatus

Hilversum beschermt Dudoks raadhuis en het werk van Duiker als monument, maar jaren-negentigarchitectuur valt daar nooit onder. De raad kan een pand alsnog aanwijzen als gemeentelijk monument. Bij een lopende, onherroepelijke vergunning is dat juridisch lastig en politiek zwaar — het kost tijd en levert de gemeente een schadeclaimrisico op.

Een vergunning die stof blijft vergaren

Sinds het besluit zijn de bouwkosten en de rente in Nederland fors gestegen, en middenhuur is daardoor voor veel ontwikkelaars marginaal geworden. Blijft de bouw langdurig uit, dan hebben gemeenten onder voorwaarden de bevoegdheid een omgevingsvergunning in te trekken. Het is een mogelijkheid, geen verplichting — en gemeenten gebruiken hem zelden.

Wat omwonenden en ondernemers kunnen doen

Wie de plek belangrijk vindt, moet niet op de sloopdag wachten. Praktisch: houd de gemeentelijke bekendmakingen in de gaten voor de sloopmelding, spreek in bij commissievergaderingen over het omgevingsplan voor het stationsgebied, en vraag winkeliers naar hun huurtermijn. Die contracten zeggen vaak meer over het echte tijdpad dan een persbericht.

Slopen of optoppen: de rekensom erachter

Het conflict is groter dan één gebouw. Nederland wil in 2030 fors circulairder bouwen, en nieuwbouw moet voldoen aan een milieuprestatie-eis waarin materiaalgebonden CO2 meetelt. Een bestaand casco hergebruiken scoort daar bijna altijd beter dan slopen en opnieuw storten. Tegelijk telt gesloopte vierkante meter niet mee in de woningbouwcijfers, en een nieuw woonblok wel. Zo verliest het bestaande gebouw steevast van de rekenmachine.

Let dus op twee signalen: verschijnt er een sloopmelding in de bekendmakingen van de gemeente Hilversum, en zetten de winkels aan de Schapenkamp hun deuren dicht? Gebeurt geen van beide voor het einde van dit jaar, dan is de kans reëel dat het gesprek over optoppen in plaats van slopen alsnog opnieuw wordt gevoerd — met of zonder de oorspronkelijke architect erbij.