Voor 20 uur per jaar word je carrièrecoach voor vmbo'ers

Scholen in Haarlem, Heemstede en IJmuiden zoeken een carrièrecoach voor vmbo'ers, en die vraag is een stuk concreter dan hij op het eerste gezicht lijkt. Het gaat niet om een vacature, niet om een stageplek en al helemaal niet om bijles. Het gaat om vier gesprekken per schooljaar met vier examenleerlingen die binnen een paar maanden moeten beslissen wat ze daarna gaan doen.

De oproep komt van JINC, de landelijke stichting die jongeren uit minder kansrijke wijken op weg helpt naar werk. In Noord-Holland bereikte de organisatie vorig jaar ruim 23.000 leerlingen op zo'n 130 basis- en vmbo-scholen, met de inzet van ongeveer 1.400 vrijwilligers en 600 partnerbedrijven. Het coachtraject is daarvan het meest persoonlijke onderdeel: één professional, vier leerlingen, een heel schooljaar lang.

Wie ja zegt, tekent voor ongeveer twintig uur in twaalf maanden. Dat is minder dan twee uur per maand. Voor de leerling aan de andere kant van de tafel kan het het verschil zijn tussen een opleiding kiezen omdat een klasgenoot hem koos, en een opleiding kiezen omdat die past bij wat je zelf kunt en wilt.

Wat een carrièrecoach voor vmbo'ers precies doet

Het traject is bedoeld voor leerlingen in de examenklas van het vmbo. Dat is precies het moment waarop de keuze voor een mbo-opleiding echt valt, en waarop veel jongeren merken dat ze eigenlijk geen idee hebben wat een beroep dagelijks inhoudt. JINC mikt op leerlingen die thuis geen netwerk hebben om dat even na te vragen: geen tante bij een installatiebedrijf, geen buurman in de zorg.

De coach vult dat gat niet met adviezen over cijfers, maar met vragen. Waar ben je goed in? Wat doe je graag zonder dat iemand het je opdraagt? Welke opleiding hoort daarbij, en wat moet je regelen om er te komen? JINC levert er gespreksleidraden bij, zodat niemand vanaf nul hoeft te beginnen.

Vier gesprekken, twintig uur, één schooljaar

De opzet is strak, en dat is bewust. Vrijwilligers met een volle agenda haken af bij trajecten met een open einde. Per schooljaar voert een coach vier gesprekken met dezelfde vier leerlingen, in een vaste volgorde.

Het eerste gesprek is één op één

De kennismaking gebeurt individueel. Geen klasgenoten die meeluisteren, geen cijferlijst op tafel. Dat eerste gesprek bepaalt grotendeels of een leerling zich later durft uit te spreken over twijfels. En twijfel is nou juist waar het hele traject om draait.

Het tweede gesprek gaat in groepsvorm

Daarna komen de vier leerlingen samen. Ze horen van elkaar wat ze overwegen, en dat landt vaak beter dan wanneer een volwassene precies hetzelfde zegt. Het haalt ook wat druk weg: je zit er niet in je eentje.

De laatste twee zijn weer persoonlijk

De afsluitende gesprekken gaan terug naar één op één, met de aanmeldtermijnen van het mbo in zicht. Hier wordt het praktisch: open dagen, aanmeldformulieren, en wat de leerling zelf nog moet regelen voordat de zomer begint.

Wat je vooraf meekrijgt

Nieuwe coaches beginnen niet blind. Er is een online webinar van drie uur, een briefing van ongeveer een uur en een digitaal handboek met praktische informatie. Tel daar de voorbereiding en de vier contactmomenten bij op en je zit op die twintig uur.

Waarom juist deze regio, en niet alleen Amsterdam

Op het oog is Zuid-Kennemerland geen gebied waar je dit soort hulp verwacht. Volgens de cijfers op de site van JINC groeit in de omgeving Haarlem ongeveer 7 procent van de minderjarigen op onder de armoedegrens. In Amsterdam is dat bijna 15 procent, in Zaanstad rond de 9. Vergeleken daarmee lijkt het hier meevallen.

Dat is precies waarom de vraag interessant is. In een regio waar de meeste gezinnen het goed hebben, valt een leerling zonder netwerk harder op de achtergrond. Er zijn minder programma's, minder aandacht, en de aanname dat het thuis wel geregeld wordt klopt vaker wel dan niet. Een carrièrecoach voor vmbo'ers is daar dus geen overbodige luxe. IJmuiden valt onder de gemeente Velsen, een van de zeven gemeenten waar JINC Noord-Holland actief is; het regiokantoor staat in Haarlem.

Wat het de coach zelf oplevert

Landelijk kregen vorig jaar ruim 5.100 leerlingen coaching van 517 professionals, meldt JINC. Die coaches gaven het traject gemiddeld een 7,8. Geen recordcijfer, maar opvallend hoog voor vrijwilligerswerk dat een heel jaar duurt en waarvan je het resultaat pas maanden later ziet — of helemaal nooit.

Zo meld je je aan

Aanmelden loopt via de website van JINC, waar je je eigen regio kiest. Voor Haarlem, Heemstede en IJmuiden is dat de vestiging Kennemerland, onderdeel van JINC Noord-Holland. Werkgevers melden vaak meerdere medewerkers tegelijk aan, maar los meedoen kan ook. Handig om vooraf te checken:

• Of je vier keer overdag beschikbaar bent — de gesprekken vinden op school plaats.
• Of je werkgever de uren meetelt als vrijwilligerstijd of maatschappelijke inzet.
• Of jouw vak aansluit bij de sectoren waar de school leerlingen naartoe ziet gaan.

Het schooljaar start over een paar weken en scholen leggen hun coachtrajecten meestal meteen aan het begin vast. Wie erover twijfelt, kan zich beter nu melden dan in oktober: tegen die tijd zijn de koppels tussen coaches en examenleerlingen vaak al gemaakt. Twintig uur is wat het kost. Een zestienjarige die kan uitleggen waarom hij voor iets kiest, is wat je ervoor terugkrijgt.